SonTurkHaber.com
close
up
Demans çeşitleri: Zihin hangi yoldan kaybolur? Sözcü Gazetesi

Demans çeşitleri: Zihin hangi yoldan kaybolur? Sözcü Gazetesi

SonTurkHaber.com, Sozcu kaynağından alınan bilgilere dayanarak bilgi yayımlıyor.

DEMANS -2-

AlzheImer artık herkesin bildiği bir hastalık ama demansın diğer yüzleri hâlâ gölgede.

Oysa beyin, yalnızca bir şekilde bozulmaz. Kimi zaman bir damarın tıkanmasıyla başlar; kimi zaman bir protein çöker, kimliği siler. Davranış değişir,       ruh hâli bükülür, kelimeler yer değiştirir.

Bu yazıda alzheimer dışı demans türlerini sade ama etkili biçimde ele alacağız. Çünkü hastalığı anlamadan, hastaya yaklaşmak mümkün değildir.

1. Vasküler Demans: Beyni besleyen damarlar susunca

İkinci en yaygın demans türüdür. Neden? Beyne giden damarlar daralır ya da tıkanır. Bu da oksijen akışını keser. İnme (felç) sonrası sık görülür. Ama “sessiz inme” geçirenlerde de gelişebilir.

Belirtiler:

- Adım adım ilerleyen unutkanlık.

- Zihinsel yavaşlama.

- Ani ruhsal iniş çıkışlar.

- Yürüyüş bozukluğu, denge kaybı.

- Kimi zaman konuşma güçlüğü

Risk faktörleri:

- Hipertansiyon.

- Diyabet.

- Kolesterol.

- Sigara.

(Kaynak: Cleveland Clinic, “Vascular Dementia Overview”)

2. Lewy Cisimcikli Demans: Unuturken hayal de görür

Beyindeki “Lewy cisimcikleri” adlı protein yığınları ile karakterizedir. Alzheimer ve parkinson arasında bir yerdedir. Hem hareket hem bilişsel işlev bozulur.

En çarpıcı özelliği: Görsel halüsinasyonlar.

Belirtiler:

- Gerçek olmayan şeyleri net biçimde görmek.

- Geceleri uyanıp etrafı karıştırmak.

- Dikkat dağınıklığı, kafa karışıklığı.

- Kaslarda sertlik, yavaş hareket.

- Uyku bozuklukları.

Çoğu zaman hastaya “Parkinson mı, demans mı?” sorusu sorulur. Aslında her ikisidir.

(Kaynak: Mayo Clinic, “Lewy Body Dementia”)

3. Frontotemporal Demans: Kişilik bozulur, hafıza korunur

Genç yaşta başlayan en yaygın demans türüdür. Genellikle 45–65 yaş arası başlar. Beynin ön ve yan loblarını etkiler. Hafıza uzun süre sağlam kalabilir, ama davranış, dil ve duygular değişir.

Belirtiler:

- Uygunsuz davranışlar. (Çocuk gibi gülme, öfke nöbeti)

- Yargı bozukluğu.

- Kültürel kuralları unutma.

- Kelimeleri bulmakta zorlanma.

- İçine kapanma veya tam tersi sosyal taşkınlık.

Bu kişiler bazen “çok değişti”, “artık o değil” diye tarif edilir. Unutmadan önce dönüşürler.

(Kaynak: Johns Hopkins Medicine, “Frontotemporal Dementia”)

4. Karışık Tip Demans: Hepsi bir arada

Yaşlı bireylerde sık görülür. Hem alzheimer hem damar tıkanıklığı vardır. Beyin birden fazla darbe alır. Belirtiler daha karmaşık ve ilerleyici olur.

İpucu:

- Alzheimer gibi unutkanlık.

- Vasküler demans gibi dalgalı seyir.

- Bazen halüsinasyonlar da tabloya eklenir.

Bu tür demanslar ancak nörolojik testler ve MR-PET görüntüleme ile ayırt edilebilir.

(Kaynak: BMJ – British Medical Journal, 2022)

Neden bilmek önemli?

Çünkü her demans aynı şekilde ilerlemez.

Her tedavi her demansa uygun değildir.

Davranışlar karşısında sabrı artırmanın yolu, nedenini bilmektir.

Kısa SAGE Testi – Zihinsel kontrol formu

Tarih yazın: Bugünün tarihini, bulunduğunuz ayı ve yılı yazın.

Saat çizimi: Bir daire çizin ve içine “11’i 10 geçe” saatini yerleştirin.

Bir hayvan listesi oluşturun: 30 saniyede aklınıza gelen hayvan isimlerini yazın (en az 10 hedeflenir).

Aşağıdaki cümleyi aynen yazın: “Bugün güzel bir gün çünkü zihnimi hâlâ kontrol edebiliyorum.”

Bir soruyu cevaplayın: Cumhurbaşkanının adını yazın.

Değerlendirme

Bu test profesyonel tanı koymaz ama özellikle hayvan adı bulma, saat çizimi ve cümle yazma bölümleri, bilişsel yavaşlamanın erken sinyalleri açısından fikir verir.

(Kaynak: Ohio State University Wexner Medical Center – SAGE Test, 2022)

En son güncellemeleri ve haberleri takip etmek için SonTurkHaber.com'ı izlemeye devam edin, biz durumu takip ediyor ve en güncel bilgileri sunuyoruz.
seeGörüntülenme:76
embedKaynak:https://www.sozcu.com.tr
archiveBu haber kaynaktan arşivlenmiştir 10 Haziran 2025 03:39 kaynağından arşivlendi
0 Yorum
Giriş yapın, yorum yapmak için...
Yayına ilk cevap veren siz olun...
topEn çok okunanlar
Şu anda en çok tartışılan olaylar

Kütahya Şeker Fabrikası işçileri bugün itibarıyla greve çıktı Sözcü Gazetesi

30 Ağustos 2025 12:26see217

Nevşehir de otomobil ile hafif ticari aracın çarpıştığı kaza kamerada; 5 yaralı Nevşehir Haberleri

31 Ağustos 2025 02:02see181

Kassam dan yeni marş: Şehit önderler ed Dayf, Sinvar ve Heniyye ilk kez bir arada görüldü VİDEO İZLE

31 Ağustos 2025 00:41see161

TIR şoförleri zamanla yarışıyor, taze ürün baskısı!

31 Ağustos 2025 09:17see158

Hamas tan Türkiye ye teşekkür

29 Ağustos 2025 17:54see145

Önünü kesmeye çalıştı! Arabada kamera var deyince işler değişti

30 Ağustos 2025 02:57see116

Japonya da 5,7 büyüklüğünde deprem: Can ve mal kaybına ilişkin açıklama Dünya Haberleri

29 Ağustos 2025 21:33see115

Kolombiya Cumhurbaşkanı Petro dan çok sert tepki: Böyle bir şeyi hayvanlar bile yapmaz

30 Ağustos 2025 08:13see115

Tarih profesörleri anlattı: İşte ‘Zafer Rotası’nın şifreleri

30 Ağustos 2025 07:07see113

Yangın söndürme uçağı tepetaklak oldu

29 Ağustos 2025 20:14see113

Otoyolda panik anları! Yolcu otobüsü alev alev yandı Sözcü Gazetesi

30 Ağustos 2025 00:34see112

Dış ticaret demir ağlarla zirve yapacak Ekonomi Haberleri

30 Ağustos 2025 04:05see111

Afyonkarahisar da Büyük Taarruz un 103. yıl dönümünde fener alayı

30 Ağustos 2025 04:18see111

Özel’e yanıt arşivden: Erdoğan Trump’ın Gazze planına defalarca tepki gösterdi Gündem Haberleri

30 Ağustos 2025 12:48see111

Fabrizio Romano duyurdu: Fenerbahçe de ayrılık çok yakın!

29 Ağustos 2025 20:36see111

Husiler: Başbakan ve bakanlar hayatını kaybetti Dış Haberler

30 Ağustos 2025 18:14see111

Gençlerbirliği, M Baye Niang ile sözleşme imzaladı! Futbol Haberleri

30 Ağustos 2025 18:36see110

Milan 3 puana kavuştu!

30 Ağustos 2025 01:40see110

Kıvanç Tatlıtuğ un dublörü görüntüleri paylaştı! Benzerlik dikkat çekti

30 Ağustos 2025 23:00see109

Örgütlü Kötülüğe Karşı Yeni Şafak Pazar Eki Haberleri

31 Ağustos 2025 04:11see108
newsSon haberler
Günün en taze ve güncel olayları